روانشناسی

چطور بدانیم کودکمان دچار کم توانی ذهنی (اختلال رشدی هوش) است؟

اختلال رشدی هوش یا کم توانی ذهنی، به نقصان کارکردهای روزانه فرد در مقایسه با هم سن های خود گفته می‌شود. این عارضه که معمولا در سنین زیر 18 سال اتفاق می‌افتد توانایی انجام کارهای عادی که همسن و سال‌های آنان انجام می‌دهند را از آن‌ها می‌گیرد.

با انجام اقدامات آموزشی و اجتماعی می‌توان یک زندگی طبیعی در خارج از بیمارستان را برای افراد دچار کم‌توانی ذهنی فراهم نمود که شامل مدارس ویژه، انجام کارهای خانه‌داری و صنایع دستی و حمایت از این افراد و خانواده آنان می‌باشد.

ذهنی

بسیاری از افراد، کم‌توانی ذهنی یا عقب ماندگی ذهنی را با مفهوم آی کیو اشتباه می‌گیرند و تصور آن‌ها از این افراد پایین بودن هوش آن‌هاست. درست است که یکی از ویژگی‌های افراد کم توان ذهنی، پایین بودن هوش آن‌هاست اما این تمام ماجرا نیست!

کم توانی ذهنی چیست؟

برای افراد دچار این اختلال، دیگر از عبارت «عقب ماندگی ذهنی» استفاده نمی‌شود، بلکه بر طبق استاندارد جهانی، عبارت کم توان ذهنی جایگزین اصطلاح عقب ماندگی ذهنی شده است.

از ویژگی اصلی این اختلال که سن بروز آن در دوره رشد و بستگی به علت و شدت اختلال دارد می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • نقصان کارکرد انطباقی 
  • نقصان کارکرد هوشی فرد در حوزه های عملی
  • نقصان کارکردهای اجتماعی
  • ضعف کارکردهای مفهومی

البته این نقصان و تخریب عملکرد روزانه فرد در مقایسه با همتایانی است که از نظر سن، جنس و وضعیت اجتماعی فرهنگی با آن‌ها مطابقت دارند.

از آثار کم توانی ذهنی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • پرخاشگری
  • ساده لوحی
  • خطر استثمار از طرف دیگران
  • توانایی و استعداد کافی برای یادگیری ندارد
  • در درک امور مربوط به زندگی دچار مشکل است
  • عدم سازگاری و تطابق با شرایط و محیط اطرافش
  • عدم مهارت مناسب برای زندگی روزمره
  • نیاز به کمک، حمایت و آموزش بیشتر
  • بهره هوشی اش پایین ( معمولا کمتر از ۷۰)

شدت این اختلال از نوع خفیف که فرد نیاز به حمایت در زمینه یادگیری مهارت‌های تحصیلی و امور پیچیده روزمره دارد تا نوع عمیق آن که فرد در تمام جنبه های زندگی فیزیکی روزمره، بهداشت و سلامت به دیگران وابسته است، متفاوت است.

تشخیص کم توانی ذهنی:

زمانی می‌توان به فردی ، کم توان ذهنی گفت که علائم زیر در او وجود داشته باشد:

1-بروز اختلالات تا قبل از سن ۱۸ سالگی باشد:

یعنی به کسی که بعد از ۱۸ سالگی، به عنوان مثال در اثر یک تصادف، کارکرد ذهنی‌اش دچار مشکل شده باشد، نمی‌توان کم توان ذهنی بگوییم.

2-بهره‌ی هوشی فرد پایین‌تر از میانگین جامعه باشد:

بهره هوشی یا آی کیو با تست‌های خاصی سنجیده می‌شود. میانگین نمره بهره هوشی افراد در جهان ۱۰۰ می‌باشد و بیشتر مردم بهره هوشی‌ای بین ۸۵ تا ۱۱۵ دارند. افرادی که بهره هوشی بالاتر از این مقدار دارند افراد با، هوش «برتر» و افرادی هم که بهره هوشی شان از این مقدار پایین‌تر است، افراد دیرآموز ( با بهره هوشی بین ۷۰تا۹۰ ) و کم توان ذهنی ( پایین تر از ۷۰-۷۵ ) شمرده می‌شوند. به طور کلی شخصی که نمره بهره هوشی‌اش کمتر از ۷۰-۷۵ باشد کم توان ذهنی یا عقب مانده ذهنی شمرده می‌شود.

3-فرد حداقل در دو مورد از حیطه های رفتارهای سازشی یا انطباقی محدودیت داشته باشد:

این حیطه‌ها شامل مواردی چون برقراری ارتباط با دیگران، زندگی در منزل، مدیریت خود، کار، مهارت‌های تحصیلی، تفریح، مهارت‌های اجتماعی و بین فردی، مراقبت از سلامت و امنیت خود و استفاده از امکانات جامعه می باشند.

گفتار و زبان:

کودکان مبتلا به کم توانی ذهنی در گفتار و زبان نیز دچار مشکلاتی هستند، خصوصیاتی که در این رابطه ممکن است در کودکان کم توان مشاهده کنیم می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

  • در بیان نیازها و خواسته هایشان مشکل دارند
  • از زبان مختصر و جملات کوتاه استفاده می‌کنند
  • اشتباه‌های دستوری دارند
  • در به کار بردن بسیاری از کلمات مشکل دارند
  • اغلب، کلمات را توصیف می‌کنند یا از کلمات جانشین مانند “این”، “آن” یا “آنجا” استفاده می‌کنند
  • خوب به حرف‌های دیگران گوش نمی‌دهند
  • در گوش دادن و فعالیت به طور همزمان مشکل دارند و… .

در بسیاری از موارد کودکان کم توان ذهنی در ظاهر هیچ تفاوتی با سایر کودکان ندارند. اما برخی سندرم‌ها و احتلالات هستند که باعث کم توانی ذهنی می‌شوند و علایم ظاهری هم دارند. برخی از این اختلالات عبارت‌اند از :

  1. سندروم داون
  2. میکروسفالی
  3. هیدروسفالی
  4. اختلالات متابولیکی
  5. اختلالات طیف اوتیسم

عواملی که در بروز کم توانی ذهنی در کودکان تاثیر دارند:

  1. عوامل ژنتیکی: خانواده‌هایی که سابقه‌ی اختلالات ژنتیکی دارند گرفتن تست‌های ژنتیک قبل از بارداری توصیه می‌شود. تست‌های دیگری هم مانند اولتراسوند و آمنیوسنتز وجود دارند که می‌توان حین بارداری انجام داد و به جست و جوی نشانه‌های کم توانی ذهنی در جنین پرداخت.
  2. عوامل مربوط به دوران بارداری: عواملی مانند مصرف الکل و مواد مخدر، سوء تغذیه مادر و بیماری‌های عفونی مادر می‌توانند با نمو مغز جنین در تداخل باشند.
  3. عوامل مربوط به حین زایمان: عفونت‌هایی مانند مننژیت، سیاه سرفه یا حتی سرخک می‌تواند منتهی به کم توانی ذهنی شود. ضربه‌های شدید وارد به سر، تجربه‌های نزدیک به غرق شدن، سوء تغذیه، عفونت‌های مغزی و قرار گرفتن در معرض مواد سمی از دیگر مواردی هستند که باعث کم توانی ذهنی می‌شوند.
  4. دلایل ناشناخته: در بسیاری از موارد دلیل ایجاد عقب ماندگی ذهنی شناخته شده نیست بنابراین پیشگیری از آن‌ها هم ممکن نیست.

 

برچسب ها
نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن