روانشناسی

افسردگی فصلی چیست؟ چه علائمی دارد؟

افسردگی فصلی (Seasonal Affective Disorder) درواقع یک نوع اختلال عاطفی فصلی در خلق‌وخوی افراد است که بی‌شباهت به افسردگی (depression) نیست.

این اختلال معمولاً در برخی از فصول سال و بیشتر در اواخر پاییز و اوایل زمستان شروع می‌شود و با فرا رسیدن فصل بهار و تابستان از میان می‌رود. البته افسردگی فصلی در ماه‌های تابستانی نیز ممکن است رخ بدهد، اما شیوع آن کمتر از ماه‌های زمستانی است.

در این مقاله قصد داریم تا در مورد علائم و نحوه درمان افسردگی فصلی به‌طور کامل بحث کنیم.

فصلی

افسردگی فصلی چیست؟

افسردگی فصلی که به آن اختلال عاطفی فصلی (SAD) نیز می‌گویند، نوعی اختلال خلقی است که مشابه افسردگی می‌باشد. وجه تمایز افسردگی عاطفی این است که در طول ماه‌های زمستان و پاییز، زمانی كه نور خورشيد كمتر است ظاهر می‌شود و معمولاً سالی یک‌بار برای فرد رخ می‌دهد. این اختلال باعث نوسانات خلقی فرد می‌شود و گاهی ممکن است تا بهار و یا تابستان هم ادامه پیدا کند.

فصلی

علائم افسردگی فصلی در ماه‌های زمستانی

افسردگی زمستانی از اواخر پاییز و هنگامی‌که مدت روشنایی روز کاهش می‌یابد کم‌کم نمایان می‌شود و تا اواخر زمستان و اوایل بهار باقی می‌ماند؛ اما به‌تدریج با نزدیک شدن به فصل تابستان کاهش می‌یابد. اختلال افسردگی فصلی بيشتر در مناطقی از كره زمين كه دارای عرض جغرافيايی بالاتری هستند و نور آفتاب كمتری دارند وجود دارد.

علائم افسردگی فصلی در زمستان به شرح زیر است:

  • پایین بودن سطح انرژی
  • مشکل در تمرکز و هوشیاری
  • احساس کسالت، خستگی و کاهش کارایی در روز
  • افزایش اشتها، وزن و میل به مصرف کربوهیدرات
  • تمایل بیشتر به‌تنهایی
  • افزایش خواب‌آلودگی و بهم خوردن ریتم خواب
  • کاهش علاقه و عدم لذت بردن از انجام کارهای روزانه

علائم افسردگی فصلی در ماه‌های تابستانی

علاوه بر اختلال افسردگی فصلی در زمستان، نوع دیگر اختلال افسردگی فصلی وجود دارد که در تابستان رخ می‌دهد اما شیوع آن بسیار اندک است.

علائم افسردگی فصلی در تابستان به شرح زیر است:

  • اضطراب و بی‌قراری
  • آشفتگی
  • بی‌خوابی
  • کاهش اشتها و کاهش وزن
  • پرخاشگری و رفتار خشونت‌آمیز

عوامل مؤثر در بروز افسردگی فصلی:

داشتن برخی فاکتورها در ابتلا شدن افراد به افسردگی فصلی بسیار مؤثر است، در ادامه با برخی از آن‌ها آشنا خواهید شد.

علائم

1-جنسیت

زنان چهار برابر بیشتر از مردان دچار افسردگی فصلی می‌شوند.

2-سن و سال

احتمال ابتلا به افسردگی فصلی در جوانان نسبت به سالمندان بیشتر است. این اختلال حتی در کودکان و نوجوانان نیز گزارش‌شده است.

3-سابقه‌ی خانوادگی

افرادی که در خانواده‌شان سابقه‌ی ابتلا به هر نوع افسردگی وجود دارد، بیشتر از سایرین در معرض خطر ابتلا به افسردگی فصلی قرار دارند.

4-عوامل جغرافیایی

افرادی که در فاصله‌ی دورتری از خط استوا و مناطق سردسیر زندگی می‌کنند، بیشتر از سایرین در معرض خطر ابتلا به افسردگی فصلی هستند. به‌عنوان‌مثال، تعداد مبتلایان به افسردگی فصلی در فلوریدا نسبت به انگلستان یا آلاسکا ۱ به ۹ است.

5-داشتن افسردگی یا اختلال دوقطبی

وجود بیماری افسردگی یا اختلال دوقطبی در فرد یا خانواده او، به‌راحتی فرد را در معرض افسردگی فصلی قرار می‌دهد. در این حالت، علائم افسردگی در فصول خاصی تشدید می‌شود.

علائم

علت بروز افسردگی فصلی

هنوز علت شناخته‌شده‌ای برای اختلال افسردگی فصلی وجود ندارد؛ اما پژوهش‌ها در این زمینه، سرنخ‌هایی از این اختلال می‌دهد.

1-ملاتونین

افراد مبتلا به افسردگی فصلی ممکن است ملاتونین بیشتری ترشح کنند. ملاتونین هورمونی است که در شب ترشح می‌شود و در به خواب رفتن ما تأثیر بسزایی دارد. ازآنجایی‌که شب‌ها در زمستان طولانی‌تر هستند، ملاتونین بیشتری در بدن تولید می‌شود که به خواب‌آلودگی و بی‌حالی می‌انجامد. به همین دلیل است که معمولاً افراد مبتلا به افسردگی فصلی، خواب‌آلود و کسل هستند.

2-سرتونین

سرتونین نوعی ماده انتقال‌دهنده عصبی در مغز است که منجر به انتقال پیام‌های عصبی و تنظیم خلق‌وخوی فرد می‌شود.
یک مطالعه نشان داد مقدار پروتئین انتقال‌دهنده‌ی سرتونین در بدن افراد مبتلا به افسردگی فصلی، در ماه‌های زمستان ۵ درصد بیشتر از ماه‌های تابستان است. افزایش پروتئین انتقال‌دهنده‌ی سرتونین، سبب کاهش سرتونین در سیناپس‌ها و درنتیجه بروز افسردگی می‌شود.

3-ویتامین D

کمبود ویتامین دی می‌تواند خطر ابتلا به افسردگی فصلی را در افراد مستعد، افزایش دهد. این ویتامین، نقش مهمی در فعالیت سرتونین ایفا می‌کند؛ بنابراین کمبود ویتامین D ممکن است با علائم بالینی قابل‌توجهی از افسردگی فصلی در ارتباط باشد.

علائم

درمان افسردگی فصلی

افسردگی فصلی با یکی از چهار نوع درمان زیر، بهبود می‌یابد:

  • دارودرمانی
  • نوردرمانی
  • روان‌درمانی
  • مصرف مکمل ویتامین D

1-دارودرمانی

هرگز بدون مشورت پزشک متخصص از دارو برای درمان افسردگی خود استفاده نکنید! پزشک معمولاً از داروهایی موسوم به بازدارنده‌های باز جذب سرتونین (SSRI) که برای درمان افسردگی نیز به کار می‌روند، استفاده می‌کند. این دارو برای درمان افسردگی فصلی مؤثر است. به‌جز این دارو، داروی بوپروپیون (bupropion) نیز برای درمان این نوع افسردگی مورد تأیید می‌باشد.

2-نوردرمانی

سال‌هاست که نوردرمانی به‌عنوان درمانی مؤثر برای افسردگی کاربرد دارد. این نوع درمان به این صورت است که فرد برای جبران نور آفتاب (که در ماه‌های پاییز و زمستان کاهش می‌یابد)، در معرض جعبه‌ی نور مصنوعی درخشانی قرار می‌گیرد.

علائم

این فرد باید هرروز به مدت ۲۰ تا ۶۰ دقیقه در مقابل این نور بنشیند و از ۱۰,۰۰۰ واحد نور فلورسنت سفید که از این جعبه‌های نورانی ساطع می‌شود، بهره‌مند شود. با این کار، علائم افسردگی فصلی به‌طور قابل‌توجهی بهبود می‌یابند. این جعبه‌های نورانی به‌طورمعمول فیلترهایی برای جدا کردن اشعه‌ی فرابنفش دارند و نور آن‌ها ۲۰ برابر بیشتر از نور عادی محیط داخلی منزل است. این کار باید از اوایل پاییز تا اوایل فصل بهار تقریباً هرروز انجام شود.

3-روان‌درمانی

نوعی درمان است که در بهبود افسردگی فصلی مؤثر می‌باشد. این نوع درمان بر روش‌های رفتاردرمانی شناختی، مانند شناسایی افکار منفی و جایگزین کردن آن‌ها با افکار مثبت متکی است.

4-مصرف مکمل ویتامین D

این روش یکی از درمان‌های مؤثر برای افسردگی تلقی نمی‌شود؛ اما دلیل مصرف مکمل ویتامین D، این است که سطح اندازه‌گیری شده‌ی این ویتامین در افراد مبتلا به افسردگی فصلی، بسیار پایین بوده است.

مصرف مکمل ویتامین D به‌اندازه‌ی نوردرمانی مؤثر بوده است، برخی مطالعات دیگر نشان دادند که مصرف این ویتامین در بهبود افسردگی فصلی افراد هیچ تأثیری نداشته است.

برچسب ها
نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن